ਹਾਇਬਨ ਦਲਵੀਰ ਗਿੱਲ – 1


ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਵੀ ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ‘ਚ ਡੇਢ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਧੱਕੇ ਖਾ, ਮੈਂ ਵਾਪਿਸ ਰਾਇਕੋਟ ਜਾਂ ਪਟਿਆਲਾ ਇਲਾਕੇ ਆਓਂਦਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਫਿੱਟ ਹੋਣ ਨੂੰ ਹਫਤਾ ਦੋ ਹਫਤੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ… l

ਜਦੋਂ ਚੋਂਹ ਪੰਜੀ-ਮਹੀਨੀਂ ਫਿਰ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਨਿਕਲਣਾਂ ਜੋ ਫਿਰ ਦੋ ਕੁ ਮਹੀਨੇਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਾਲੀ ਬੱਸ ਬੈਠ, ਮੈਂ ਕੰਡਕਟਰ ਤੋਂ ਮਾਝੀ ‘ਚ ਹੀ ਟਿਕਟ ਮੰਗਦਾ, ਅਵਚੇਤਨ ਹੀ l ਤੇ ਵਾਪਿਸੀ ਤੇ ਫਿਰ ਹਫਤਾ ਦੋ ਹਫਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਲਵਈ ਜਾਂ ਪੁਆਧੀ ‘ਚ ਫਿੱਟ ਹੋਣ ਨੂੰ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ l

ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਹਿੰਦੀ ਹੀ ਬੋਲੀ – ਉਮੇਸ਼੍ ਘਈ ਗਵਾਹ ਹੈ l ਕਿਓਂਕਿ ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਮਲਵਈ ਸਿਰਫ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ‘ਚ ਹੀ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਂਝ ਪੋਆਧੀ ll
ਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਜੁਆਕਾਂ ਨਾਲ ਪੁਆਧੀ ਰੂਡ ਹੁੰਦੀ, ਸੋ ਹਿੰਦੀ l ਪੁਆਧੀ ਬੋਲੀ ਕੀਆਂ ਬੀ ਕੇ ਬਾਤੇਂ !!

ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਸਮਰਪਤ ਹਾਂ, ਸੋ ਮੇਰਾ ਕੁਝ ਵੀ calculated ਨਹੀਂ ll
ਇਥੇ ਵੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦਿਆਂ, ਮੇਰੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਦਾ ਲਹਿਜ਼ਾ ( accent ) ਫੜ੍ਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਇਤਾਲਵੀ, ਕਰੈਬਿਆਨ ਮਾਨ!, ਕਿਵੇਂ ਦਾ ਵੀ l

ਮੇਰਾ “ਦਾਦਾ ਮਹਿਬੂਬ” ਪਿੰਡ ਗਿੱਲਾਂ (ਲੁਧਿਆਣਾ ) ਦਾ ਹੀ ਸੀ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਓਹ ਲਾਇਲਪੁਰ ਦਾ ਸੀ, ਚੱਕ ੯੧ ਗਿੱਲਾਂ ll
ਮੇਰੇ ਤੇ ਉਸਦਾ ਬਹੁਤ ਅਸਰ ਹੈ l ਓਹ ਉਰਦੂ ਦੇ ਫ੍ਰੇਜ਼ ਅਕਸਰ ਬੋਲਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸਦੀ ਬੋਲੀ ਇੱਕ ਹੱਦ ਤਕ ਮਝੈਲ ਸੀ l ਪੰਜਾਬ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਹਦ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਮਝੈਲ ਪਰਿਵਾਰ ਛੇਹਰਟੇ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਵਜਾਏ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਹੀ ਆ ਵਸੇ ਸਨ l ਸੁਖ ਨਾਲ ! ਅਜ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਹਨ l ਓਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀ ਬੋਲੀ pure ਪੂਰੀ ਸੂਰੀ ਮਾਝੇ ਦੀ ਹੈ l ਉਹ ਮਜ਼੍ਹਬੀ-ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹਮ-ਉਮਰ, ਮੇਰੇ ਕੇਵਲ ਦੋਸਤ ਸਨ/ਹਨ l ਜੱਟ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਵੀ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਸੀ l
ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ vocabulary ( ਸ਼ਬਦ ਭੰਡਾਰ ) ਕਾਫੀ ਅਮੀਰ ਹੈ l

ਆਰਸੀ
ਦਰਪਨ ਸਾਹਮਣੇਂ ਦਰਪਨ
ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਮੁਲਾਕ਼ਤ

ਅੰਤਰਗਤ

multitude of frogs


continuous croaking
multitude of frogs in disharmony, still
hard to tell them apart

Dalvir Gill

ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਟਰੈਂ ਟਰੈਂ
ਬੋਲ ਰਹੇ ਡੱਡੂ
ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਵਖਰਾਉਣਾ

( translated by Umesh Kumar )

Basho – ਪਾ ਫੇਰੀ !


turn this way!
I’m lonely too –
end of Autumn

———Basho

ਪਾ ਫੇਰੀ
ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਇਕੱਲਾ –
ਕੱਤਕ ਦਾ ਆਖ਼ਿਰ
—- ਬਾਸ਼ੋ
( ਅਨੁ. ਦਲਵੀਰ ਗਿੱਲ )

आ भी जाओ !
मैं भी तो तनहा . . .
कार्तिकांत

बाशो ( अनु. दलवीर गिल्ल )

ਤਸਵੀਰ

ਦਲਵੀਰ ਗਿੱਲ ਦੇ 56 ਹਾਇਕੂ


1

ਬਿਰਹਾ –
ਚਾਹ ਦੇ ਕੱਪ ਕੰਢੇ ਛਪਿਆ
ਸੁਰਖੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ

2

ਤੇਜ਼ ਬਾਰਿਸ਼ –
ਧੋਤਾ ਗਿਆ ਗਰਦਾ
ਜੰਮਿਆ ਚਿਰ ਦਾ

3

ਕੰਗਣੀ ਵਾਲਾ ਗਲਾਸ –
ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਬੰਦ ਖੂਹ ਦਾ
ਸਵਾਦ ਲਵਾਂ ਕੇਨੇਡੇ

4
ਬੀੜੀ ਪੀਵਣ
ਰਾਮ ਰਾਵਣ ਇਕੱਠੇ –
ਪੁਤਲਾ ਮਚਦਾ

5

ਬਰਫ਼ੀਲੀ ਚੋਟੀ
ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਹੋਏਗਾ
ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ

6

ਚਾਨਣ-ਮਿਨਾਰਾ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਧੁੰਦ ‘ਚ –
ਜੁਗਨੂੰ

7

ਜਦ ਤਕ ਗਿਣੇ
5-7-5
ਤੂਫ਼ਾਨ ਗਾਇਬ

8

ਪੇਂਡੂਲੰਮ –
ਕਰ ਆਪਨੇ ਦੀਪਕ
ਖੂਹ ਮੇਂ ਪੜੇ ਧੜੰਮ

9

ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਗੰਡਾਸਾ
ਨਾਲੇ ਢਹੀ ਕੰਧ ਤੋ ਤੱਕੇ
ਅਲ੍ਹੜ ਦਾ ਹਾਸਾ

10

ਬੈਠੀ ਤਿਤਲੀ
ਨਜਦੀਕ ਫੁੱਲ ਗਿਆ –
ਸੁਬਕ ਰੁਮਕਾ

11

ਗ੍ਰਹਿਣ ਹਟਿਆ –
ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਤਿੱਤਲੀ
ਟਹਿਕਿਆ ਫੁੱਲ

12

ਪੱਗ ਦੇ ਆਖਰੀ ਵਲ ਦਾ ਵੱਲ
ਅੱਜ ਆਇਆ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ –
ਵੈਸਾਖੀ

13

ਨਸ਼ੇ ‘ਚ ਟੱਲੀ –
ਸਵਾਲ ਕਿੰਨੇ ਪੁੱਛ ਹੋਣ
ਰੂਹ-ਬ-ਖ਼ੁਦ

14

ਹੰਝੂ ਰਸਨ
ਲੋ’ ਪੁਛਹ ਕਸਣ
ਸਜਨ ਵਸਣ ਪਰਹ

14

ਦਿਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਦਾ
ਛਰਾਟਾ ਭਾਦੋਂ ਦਾ

15

ਇੱਕ ਅਸੀਸ
ਹਰ ਔਖੇ ਸਫ਼ਰ ‘ਤੇ –
ਸੁੱਕਾ ਬੁੱਢਾ ਬੋਹੜ

16

ਸਵਰਗੀ ਬੂਹਾ –
ਆਪੇ ਹਾਰ ਬਣਾਵੇ ਆਪੇ
ਕਰੇ ਸੁਆਗਤ

17

ਬੱਦਲਵਾਈ –
ਮੋਤੀਏ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਸੰਗ
ਖੁੱਲਾ ਆਸਮਾਨ

18

ਸ਼ਾਂਤ ਪਰੀਵਜ ਦਾ ਪਿਯਾਰਾ ਮੁੱਖੜਾ
ਹੱਥ ‘ਚੋਂ ਸਰਕ ਗਿਆ ਹੱਥ –
ਅਲਵਿਦਾ

19

ਤਿੱਤਲੀ ਆ ਬੈਠੀ
ਇੱਕਲੋਤੇ ਫੁੱਲ ਉੱਪਰ
ਪਰੀਪੂਰਨ ਤਸਵੀਰ

20

ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ
ਰੁਸ਼ਨਾ ਰਿਹਾ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ –
ਸੱਤ ਕੀ ਮਾਇਆ

21

ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਪੂਜਾ ਵੇਲੇ
ਰਾਧਾ ਦੀ ਕਮਰ ਵਲੇ ਕੇਸ਼ੋ –
ਪ੍ਰੇਮ ਅਕਾਲੀ

22

ਅਮ੍ਰਿਤ-ਵੇਲਾ –
ਝਰ-ਝਰ ਝਰੇ ਫੁਹਾਰ
ਰਾਗ ਪੰਖੇਰੂ

23

ਅੱਖ
ਚੀਰ ਮਿਲੇ
ਘੁੰਡ

24

ਰੱਖੜ-ਪੁੰਨਿਆਂ ਦਾ ਚੰਦ
ਇੱਕ ਦੂਜੀ ਗੁੱਟ ਬੰਨ ਰੱਖੜੀਆਂ
ਤਿੰਨੋਂ ਭੈਣਾਂ ਖਿੱੜ-ਖਿੱੜ ਹੱਸਣ

25

ਸਾਉਣ ਦੀ ਝੜੀ –
ਨੀਵੀ ਪਾ ਬੈਠੀ
ਤਸਵੀਰ ਤੇ ਟਿਕ ਟਕੀ

26

ਫਰਾਉਨ ਦਾ ਮਕਬਰਾ –
ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਸੂਰਜ
ਸੱਜੀ ਬਾਹੀ ਨੂੰ ਐਨ ਸਿੱਧਾ

27

ਸੰਗੀਤ –
ਪੱਤਿਆਂ ਥੀਂ
ਪੌਣ

28

ਭਾਦੋਂ ਰਾਤ ਦਾ ਹੁੰਮਸ
ਪੱਖੀ ਘੁੰਗਰੂੰਆਂ ਵਾਲੀ
ਭਰੇ ਹੁੰਘਾਰਾ

29

ਸਰਘੀ ਵੇਲਾ
ਅਧਰਿੜਕੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ
ਚਿੜੀਆਂ ਚਹਿਕਣ ਮੇਰੇ ਵਹਿੜੇ

30

ਸੰਝ-ਵੇਲਾ
ਬੂਹੇ ਠੱਕ ਠੱਕ
ਝਾਂਝਰ ਛਨਨ ਛਣ

31

ਆਸਮਾਨੀ ਜੁੜਦੇ ਬੱਦਲ
ਵਣਜਾਰੇ ਕੋਲ ਮੁਟਿਆਰਾਂ
ਵਾਹ ਮਾਹ ਸਾਉਣ

32

ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰਾ –
ਇੱਕ ਮੁਟਿਆਰ
ਝੋਨਾ ਲਾਉਂਦੀ

33

ਆਰ ‘ਹਾਤਾ
ਪਾਰ ਬਾਬਾ
ਬਾਬਾਣੀਆਂ ਬਾਤਾਂ

34

ਪੌਂਣਾਂ ਥੀਂ
ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਨਦੀ
ਮੈਂ ਵਗਾਂ

35

ਪੁਰਾਣਾ ਸਿੱਕਾ
ਵਿਚ ਗਲੀ ਵੀ ਗੋਲ
ਦੁਨੀਆ ਦਿਸਦੀ ਗੋਲ ਗੋਲ

36

ਮਾਖੇ ਬੋਲ
ਰਿਮਝਿਮ ਬਰਸੇ ਮੇਘਾ
ਸਰਸ਼ਾਰ ਮੈਂ ਭਿੱਜਦਾ

37

ਉੱਚਾ ਚੋਉਬਾਰਾ
ਕੂਚੀਆਂ ਅੱਡੀਆਂ
ਝਾਂਝਰ ਪਾ-ਪਾ ਚੱੜ੍ਹਦੀ

38

ਚੰਨ ਚਰਾਂਦੀਂ ਅੱਧੀ-ਰਾਤੀਂ
ਗਾਉਂਦੇ ਤੁਰਦੇ
ਸਹਿਏ ਪਹਿਆ ਦੜੰਗਿਆ

39

ਡੱਫ਼ ਸਮਤਾਲ
ਦਰਵੇਸ਼ ਘੁੰਮਣ
ਲਾਟ ਸ਼ਮਾ ਦੀ ਕੰਬੀ

40

ਬੁੱਤ ਹਾਰ ਖੜ੍ਹੀ
ਪਾ ਭੀੜੀ ਪੈੰਟ
ਹਥੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸੁੱਟ

41

ਹਨੇਰਾ
ਮੋਤੀ ਚਮਕਣ
ਰਾਣੋ ਹੱਸਦੀ

42

ਸੂਏ ਕੰਢੇ
ਡਾਰ ਕਿਕਰਾਂ ਦੀ
ਜਾਏ ਦੁਮੇਲੋਂ ਪਾਰ

43

ਬਗੁਲੇ ਉੱਡਣ
ਵਿੱਚ ਆਸਮਾਨੀ
ਸਰਕੇ ਇੱਕ ਲਕੀਰ

44

ਵਟੋਂ ਓਖੜਿਆ
ਲਹਿਰਾ ਕੇ
ਕਣਕਾਂ ਝੂੰਮਣ ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰੇ

45

ਮਲੇਰ ਕੋਟਲੇ ਦੰਗਲ
ਝਟਕਾ ਇੱਕ ਹਲਾਲ
ਦੋਵੇਂ ਬੱਕਰੇ ਮੈਂ ਮੈਂ

46

ਉੱਚਾ ਮੁਨਾਰਾ
ਹਵਾ ਦਾ ਬੁੱਲਾ
ਖ਼ੱਤ ਹਥੋਂ ਛੁੱਟਾ

47

ਬਿਸਕੁੱਟ ਡੁਬੋਇਆ
ਚਾਹ ‘ਚ ਰਹ ਗਿਆ –
ਫੋਕੀ ਮੁਸਕੜੀ

48

ਲੰਚ-ਬ੍ਰੇਕ –
ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ
ਕੰਮ ਬਾਰੇ

49

ਸੁੰਨ ਮਸਾਣ
ਪਾਂਧੀ ਗੁਪਤ
ਚੱਪਲ ਚੁਗਲੀ ਕਰਦੀ

50

ਨਜ਼ਰ ਨੀਵੀਂ
ਟੋਭੇ ਕੰਢਾ
ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਪਰਤਾਵਾ

51

ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਵੇ ਰੂਹ
ਆਪਾ ਭੰਗੜਾ –
ਪੈਲ ਮੋਰ ਦੀ ਬੇਲੇ

52

ਚੜ੍ਹ ਕੋਠੇ ਕੂਕਾਂ
ਉੱਸਦਾ ਨਾਮ
ਸਿਰਫ ਉਸਨੂੰ ਸੁਣਦਾ

53

ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ
ਚਮਕਣ ਦੰਦ
ਦਿੱਸਦਾ ਹਾਸਾ

54

ਤਾਰੇ ਚਮਕਣ
ਨਿੱਖਰੀ ਕੰਧ –
ਕੁੜੀਆਂ ਸਾਂਝੀ ਲਾਈ

55

ਲਾਅਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ
ਘੁੰਮਦੀ ਬਾਰਿਸ਼
ਚਿੜੀਆਂ ਕੁੱਦਣ ਅੱਗੇ

56

ਮੈਂ ਪਰਬਤ ਦੀ ਸਿਖਰ
ਹਾਇਕੂ ਅਧਿਆਪਕ ਉਡੀਕੇ
5-7-5

Dalvir Gill – ਤਾਨਕਾ 1


ਠੰਢੀ ਠੰਢੀ ਪੌਣ
ਫਰਾਟੇ ਭਰਦੀ
ਲਾਉਂਦੀ ਹੇਕ
ਤੇ ਨਾਲੇ ਚਮ ਚਮ
ਕਰਦੀ ਰੇਤ

Dalvir Gill – Final Journey


ਤਸਵੀਰ

Dalvir Gill – ਇੱਕ ਵਾਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ


ਅੱਖਾਂ ਨੂਟ ਲਵਾਂ
ਫਿਰ ਵੀ ਦਿਸਦੀ –
ਇੱਕ ਵਾਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ

ਤਸਵੀਰ

Mariam Sushe – Butterfly


 

a Monarch

landed on my cheek,

no breathing . . .

Rosie stone tittli painting

– Mariam Sushe ( France, 15 years )

Art/Photo: Rosie Mann

Haiga: Dalvir Gill

Dalvir Gill – Sun Rises


oh that eye 'n gaze copy

oh that eye ‘n the gaze
piercing through the veil
sun rises, again

ਤਸਵੀਰ

Dalvir Gill – ਕੋਸੀ ਰਿਸ਼ਮ ( Mothers’ Day )


ਕੋਸੀ ਰਿਸ਼ਮ –
ਸਿਰ ਪਲੋਸ ਮੇਰਾ
ਚੁੰਮੇ ਅਮੜੀ

ਤਸਵੀਰ

Dalvir Gill – ਮਾਨਸੀ


ਕੁਦਰਤ
ਆਹਮੋ ਸਾਹਮਣਾ –
ਮਾਨਸੀ

ਤਸਵੀਰ

Dalvir Gill – Lines on my Hands


the waves
come and go, constantly –
lines on my hands

ਤਸਵੀਰ

Dalvir Gill – Eternal Lovers / ਪ੍ਰੇਮ ਅਕਾਲੀ


Krishna’s hand snakes around
Radha-waste on Janm-Asthmi Pooja –
Eternal Lovers

ਜਨਮ-ਅਸ਼ਟਮੀ ਪੂਜਾ ਵੇਲੇ
ਰਾਧਾ ਦੀ ਕਮਰ ਵਲੇ ਕੇਸ਼ੋ . . .
ਪ੍ਰੇਮ ਅਕਾਲੀ

ਤਸਵੀਰ

Dalvir Gill – ਜੁਗਨੂੰ


ਚਾਨਣ-ਮੁਨਾਰਾ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਧੁੰਧ ‘ਚ . . .
ਜੁਗਨੂੰ

ਤਸਵੀਰ

Dalvir Gill – vast Sky


great pillars
all in ruins,
behold the vast sky

ਤਸਵੀਰ

Dalvir Gill – A dream-Catcher


fisherman
tosses to the sky –
a dream catcher

ਤਸਵੀਰ

Dalvir Gill – ਰਾਗ ਪੰਖੇਰੂ


ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ
ਝਰ-ਝਰ ਝਰੇ ਫ਼ੁਹਾਰ
ਰਾਗ ਪੰਖੇਰੂ

ਤਸਵੀਰ

Dalvir Gill – ਵਾਹ ਮਾਹ ਸਾਉਣ


ਆਸਮਾਨੀਂ ਜੁੜਦੇ ਬੱਦਲ
ਵਣਜਾਰੇ ਕੋਲ ਮੁਟਿਆਰਾਂ . . .
ਵਾਹ ਮਾਹ ਸਾਉਣ

ਤਸਵੀਰ

Dalvir Gill – Unicorns


all the unicorns
were wooden horses again . . .
the ride stopped

ਤਸਵੀਰ

Dalvir Gill – ਵੈਸਾਖੀ


ਪੱਗ ਦੇ ਆਖ਼ਿਰੀ ਵਲ ਦਾ ਵੱਲ
ਅੱਜ ਆਇਆ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ –
ਵੈਸਾਖੀ

ਤਸਵੀਰ

Previous Older Entries

%d bloggers like this: